Mô hình chính quy ền đô th ị: Tăng t ự ch ủ, tăng trách nhi ệm tr ước dân TP
Bắc. Về vấn đề quản lý thứ tự xã hội, hành chính sẽ hiệu quả hơn. Cần có cơ cấu để người dân có thể thay lãnh đạo bằng chính lá phiếu của mình. Ư và cấp cơ sở sẽ bản tính hơn, minh bạch tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm, “chứ không họp nhau rồi đi xin, yêu cầu như bây giờ”.
Theo đề án, 13 quận nội ô (1, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 11, Bình Thạnh, Phú Nhuận, Gò Vấp, Tân Bình và Tân Phú) chỉ có 1 cấp chính quyền, gọi là chính quyền TP.
Hà Nội là một TP lớn, cũng gặp những vấn đề Tương tự TP. Theo ông Diệp Văn Sơn, chỉ xét riêng việc tăng tính tự chủ, tự quản cho chính quyền tỉnh thành sẽ tăng nghĩa vụ của cơ quan quản lý để đáp ứng nhu cầu thúc bách về một cơ chế “mềm” phục vụ quản lý, phát triển cho TP. HCM tương trợ bằng cách lập cơ quan đại diện hành chính của chính quyền TP.
Cấp dưới của chính quyền TP. Lúc đó công dân vùng đang thị thành hóa và vùng nông thôn (vùng 2 và 3) sẽ hoặc nộp và nhận lại hồ sơ từ chính quyền cấp xã, TP vệ tinh (nếu vấn đề thuộc quyền của pháp nhân lực quyền cơ sở), hoặc nộp và nhận lại hồ sơ tại chính quyền TP (nếu vấn đề thuộc pháp nhân lực quyền TP); công dân 13 quận nội thành (vùng 1 - vùng thành phố) thì còn “sung sướng” hơn nữa, chỉ nộp mọi loại hồ sơ tại một cơ quan độc nhất vô nhị là chính quyền TP, đồng thời là chính quyền cơ sở.
Khi đã có luật chơi, người dân lẫn người được bầu cử cứ theo đó mà vận hành chính quyền thành phố. Bên cạnh đó, việc giảm bớt cấp quản lý của mô hình chính quyền thành phố sẽ làm khoảng cách từ dân đến chính quyền gần hơn.
Trong quá trình quản lý thị thành, các cấp chính quyền phải luôn chiến đấu với những khó khăn như: xây dựng không tuân quy hoạch, ngập nước, thiếu cây xanh, ùn tắc liên lạc, ô nhiễm môi trường, thất nghiệp, tối. Nếu trong quá trình cung cấp dịch vụ công mà cơ quan cung cấp gây thiệt hại cho người dân thì cá nhân đó có thể khiếu kiện ngay cơ quan cung cấp đòi bồi thường.
2 cấp chính quyền bao gồm cấp TP trực thuộc T. Vấn đề cỗi rễ của một chính quyền thành phố chính là quyền hạn và ảnh hưởng trực tiếp đối với môi trường sống và phát triển tỉnh thành của người dân sống tại đó, duyệt lá phiếu bầu của mình.
Đông, TP. Ngoài ra, chính quyền cũng được trao thêm quyền quy định các hành vi xâm phạm thứ tự, an toàn, văn minh thị thành nảy sinh mới (chưa có văn bản luật quy định là vi phạm hành chính) và quy định mức xử phạt nhằm tăng cường giáo dục, răn đe.
Dưới các quận nội thành có Ủy ban hành chính phường do chủ toạ Ủy ban hành chính phường hoặc Phường trưởng đứng đầu. HCM: Khi mô hình chính quyền thị thành được hình thành sẽ thay đổi chức năng căn bản của các sở, ngành từ tư vấn sang quản lý nhà nước.
Người đứng đầu các TP gọi là Chủ tịch hoặc Thị trưởng có ngạch trật tương đương với Phó Chủ tịch UBND TP. Tôi cho rằng khi bàn đến xây dựng mô hình chính quyền thành thị thì những việc như kiến trúc, quy hoạch hay bỏ Hội đồng nhân dân… chỉ là những vấn đề ngọn của câu chuyện.
Bên cạnh huy động nhân lực, huy động nguồn vốn để khai triển mô hình cũng là câu hỏi đau đầu cho những nhà hoạch định chính sách. Tất các Ủy ban hành chính cấp quận, phường chỉ là cơ quan đại diện của chính quyền TP. HCM (lớn), có cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm cao. Sẽ không còn tình trạng một việc mà nhiều cấp cùng làm; không còn tình trạng phường xã trở thành cái “máng x ối”, mọi việc đều đổ xuống đây.
Hồ Chí Minh. Khi thành lập chính quyền thành thị, giám đốc sở sẽ trực tiếp ký quyết định và chịu bổn phận hoàn toàn với quyết định đó. /. TS TR ẦN DU L ỊCH, PHÓ TR ƯỞNG ĐOÀN ĐBQH TP.
Do đó, sẽ giảm bớt nhiều thủ tục so với bây chừ. Chúng ta hãy tự hỏi, dấu ấn của người lãnh đạo cộng đồng mình là gì? Có ai biết dấu ấn của người lãnh đạo cộng đồng của mình không? Người dân cần có người đại biểu thật sự của mình và người đại biểu đó phải có quyền hạn rõ ràng, có tự chủ với ngân sách để thực hiện những yêu cầu của cộng đồng dân cư đưa ra.
Công dân dễ dàng đòi bồi thường nhà nước, thì nhà nước phải cẩn trọng hơn trong hành xử quyền lực. Còn việc thử nghiệm, vì Hà Nội là thủ đô, có vị trí trọng tâm rất đặc biệt nên phải chờ nơi khác làm trước.
Sau khi tổ chức bốn TP mới, diện tích còn lại là địa bàn nông thôn, sẽ tổ chức thành các xã và thị trấn. Thước đo của mô hình mới này hăng hái hay không là nó có thực sự của dân, do dân và vì dân hay không và phải làm sao khắc phục, tránh tình trạng quan tiền, cửa quyền, xa dân.
HCM, không phải là pháp nhân công quyền. Có thể người dân sẽ bỏ thăm bầu trực tiếp một Thị trưởng (Mayor) cùng nhóm cộng sự của ông ta, hoặc người dân bầu ra một Hội đồng tỉnh thành (City Council) và hội đồng này bầu chọn một Thị trưởng, hoặc sẽ đi thuê một người quản lý (City Manager) như một doanh nghiệp đi thuê Giám đốc Điều hành (CEO).
Trần Du Lịch- Phó đoàn trưởng ĐBQH TP. Một cộng đồng dân cư có thể quyết định việc chọn lọc ra người đứng đầu phê chuẩn lá phiếu bầu và trao quyền hành thực sự cho người đó để thực hiện những chính sách có lợi cho cộng đồng, đó là tiền đề của một chính quyền đô thị thực thụ.
Nam, TP. Việc xây dựng một chính quyền thành thị đồng nghĩa với việc xây dựng một cộng đồng dân cư có bản sắc. Trong bối cảnh còn nhiều bất cập trong công tác quản lý hành chính, sự kiện trên cho thấy thời khắc đổi mới mô hình quản lý thị thành hiện thời bắt đầu “chín muồi”.
HCM đang hướng tới, về bộ máy tổ chức sẽ mang lại những lợi ích sau: Th ứ nh ất, giảm bớt cấp hành chính kéo theo sẽ giảm bớt các bước trong thủ tục hành chính.
Tuy nhiên, do địa bàn xã và thị trấn còn khó khăn, sẽ được chính quyền TP. HCM duyệt y. Chính quy ền g ần dân h ơ n Theo tấn sĩ Võ Trí Hảo, mô hình chính quyền thành thị sẽ nâng tính chủ động, tự chịu bổn phận của cơ quan chính quyền. K. Ông Diệp Văn Sơn - nguyên Phó vụ trưởng Bộ Nội vụ- nhận định, mô hình quản lý tỉnh thành tại TP. Cơ quan này cũng không thể đỗ lỗi cho ai được để lẩn tránh bổn phận.
Một cộng đồng dân cư có bản sắc buộc phải có dấu ấn của người lãnh đạo. Lúc này, việc luân chuyển hồ sơ giữa các bộ phận của pháp nhân lực quyền là việc nội bộ của pháp nhân, công dân không cần quan tâm.
Hồ Chí Minh được thực hành thí nghiệm đề án tổ chức quản lý theo mô hình chính quyền thành phố. Trong đó, 13 quận nội ô chỉ có một cấp quản lý là cấp chính quyền TP. Phải làm rõ bản tính của chế độ, nhà nước pháp quyền tầng lớp chủ nghĩa và trách nhiệm người đứng đầu. Như đã nói ở trên, người dân tự bầu ra lãnh đạo của mình và giám sát duyệt y khung luật do chính quyền trung ương ban hành chính là việc tạo ra luật chơi chứ không phải tạo ra một lãnh đạo.
Làm sao để đo được tính khả thi của những đề án chính quyền đô thị của TP. Tuy nhiên, một chính quyền thành thị thực sự lại được quyết định bởi chính người dân sống trong đó, phê duyệt lá phiếu bầu của họ. Ư với vai trò là thành thị trọng điểm, người đứng đầu vẫn là chủ toạ UBND TP; tại mỗi quận, phường sẽ tổ chức bộ máy căn bản như hiện thời nhưng dưới hình thức là ủy ban hành chính (có thể sẽ được gọi là quận trưởng, phường trưởng).
HCM, thành viên ban soạn thảo đề án- cũng cho rằng với mô hình tổ chức 4 tỉnh thành trực thuộc sẽ tăng tự chủ, có điều kiện nâng cao phúc lợi cho người dân tốt hơn thay vì cả TP lớn phải quán xuyến toàn bộ.
Chẳng hạn, về vấn đề an ninh trật tự của TP hiện rất phức tạp nhưng Chính phủ quy định mức phạt ứng dụng chung cho cả nước.
3 l ợi ích chính c ủa ng ười dân Theo phân tách của TS Võ Trí Hảo- Khoa Luật (Đại học Kinh tế TP. Th ứ ba, tuốt luốt các vụ án hành chính trong hoạt động công vụ ở TP, sẽ chỉ có 2 loại bị kiện độc nhất vô nhị: chính quyền TP và chính quyền cơ sở. T ươ ng lai phúc l ợi c ủa TP này h ơ n TP kia thì ng ười dân có th ể so sánh. HUY Thay áo m ới cho chính quy ền đô th ị! Bộ Chính trị đã đồng ý tiếp kiến cho phép TP.
HCM được xem là một thành thị “đ ặc bi ệt” với quy mô lớn nhất nước nhưng lại gặp nhiều thách thức trong công tác quản lý, quy hoạch, an sinh xã hội… cho nên, TP. HCM. Việc công dân, doanh nghiệp đòi đền bù nhà nước cũng sẽ dễ hơn rất nhiều so với bây chừ.
Các thị thành này là cấp chính quyền cơ sở dưới cấp chính quyền TP. Hơn nữa, không thể phủ nhận khái niệm "chính quyền thành thị" đối với người dân vẫn còn khá mới, với tư duy ngại thay đổi thì vấn đề tuyên truyền để đạt được sự đồng thuận không dễ dàng. Câu hỏi phân cấp như thế nào, bao nhiêu lĩnh vực, quyền hạn "tự quản" mỗi đơn vị đến đâu càng khó trả lời khi nước ta chưa có quy định cụ thể và mỗi tỉnh thành lại có đặc thù riêng.
A C ần có c ơ c ấu đ ể ng ười dân có th ể thay lãnh đ ạo b ằng chính lá phi ếu c ủa mình Câu chuyện về chính quyền thành phố đang được bàn thảo sôi nổi ở nước ta trong những ngày qua, hầu hết các vấn đề xoay quanh việc tổ chức, quy hoạch, thu ngân sách… từ những mô hình chính quyền thành phố.
ÔNG H Ồ QUANG L ỢI, TR ƯỞNG BAN TUYÊN GIÁO THÀNH ỦY HÀ N ỘI: Việc xây dựng một chính quyền thị thành như TP. HCM chưa chắc bảo đảm được đời sống cho cán bộ công nhân viên chức. Tây và TP. Đặc biệt, đề án quan niệm mỗi cấp chính quyền là một “pháp nhân lực quy ền”. Lâu nay ở ta, mỗi khi xảy ra vấn đề gì thì không thể tìm được người chịu trách nhiệm chính.
Trong khi ở tỉnh thành, người dân thu nhập cao hơn, dẫn đến mức phạt không đủ sức răn đe. Cái nào cấp dưới làm thì cấp trên không làm mà chỉ kiểm tra, giám sát; phân định rõ ràng, có cơ chế ủy nhiệm, ủy quyền chứ không nhập nhằng. Đồng thời với việc phải giải quyết nhanh các thủ tục hành chính cho người dân, trách nhiệm của các sở, ngành cũng sẽ được quy định rõ ràng hơn. Một chuyên gia trong lĩnh vực quy hoạch - kiến trúc, tấn sĩ Ngô Viết Nam Sơn, người đã có kinh nghiệm làm việc và giảng dạy trong chuyên ngành kiến trúc tại một số trường đại học ở Hoa Kỳ, Canada… cho rằng cần phải nghiên cứu trang nghiêm và tổ chức một chính quyền tỉnh thành từ chính những vấn đề cỗi rễ này.
ÔNG LÊ THANH HẢI, ỦY VIÊN BỘ CHÍNH - BÍ THƯ THÀNH ỦY TPHCM: Xây dựng mô hình chính quyền mới phải đúng với bản chất của chế độ là chính quyền của dân, do dân và vì dân. Không thể bổ nhiệm một người đến từ nơi khác để đứng đầu một chính quyền thị thành được. Đặc biệt, ông cho rằng mô hình CQĐT giúp phúc lợi công cộng sẽ rõ ràng và bản tính hơn.
Đề án cũng đề xuất việc hình thành các thị thành vệ tinh, tức thị sẽ có “thành ph ố trong thành ph ố”; với bốn TP vệ tinh có tên gọi: Đông, Nam, Tây, Bắc ở bốn cửa ngõ TP qua việc gộp lại một số quận.
Khó khăn trước hết dễ nhận ra nhất là cơ sở lý luận và cơ sở thực hành về chính quyền thành thị. N. Chẳng hạn, chính quyền được tự chủ quyết định số lượng biên chế của bộ máy các cấp và chính sách, chế độ lương bổng cho cán bộ, công chức, viên chức. UBND TP ra quyết định giao cho giám đốc sở ký giấy chứng nhận. Rưa rứa, mức lương cơ bản hiện bảo đảm đời sống cho cán bộ công chức bình quân trong cả nước nhưng ở TP.
HCM hiện như “dùng chi ếc áo nông thôn đ ể m ặc cho đô th ị”, quá “ch ật” với tầm vóc to lớn của một tỉnh thành.
Th ứ hai, việc đề án công nhận toàn TP là một cộng đồng thống nhất, có thể đi tới việc người dân có thể làm thủ tục hành chính bất kỳ nơi nào mà mình thấy thuận lợi, không một mực phải tại nơi mình đăng ký hộ khẩu thường trú như giờ. Tuy nhiên, với mô hình chính quyền tỉnh thành sẽ có cơ quan chịu trách nhiệm cụ thể. HCM rất cần có mô hình chính quyền tỉnh thành hạp để phục vụ nhu cầu phát triển và đáp ứng quyền lợi của người dân.
Khi tổ chức 4 đô thị trực thuộc thành một cấp chính quyền đầy đủ thì ở đó sẽ thiết lập các cơ quan dân cử cơ sở mà ở đó tiếng nói, hoạt động người dân gắn chặt với thực chất chính quyền của dân, đó là hướng tới mô hình mới.
Tại mỗi xã và thị trấn có HĐND và UBND với cơ chế tự chủ cao (tương đương chính quyền bốn TP vệ tinh) do HĐND của cấp ứng bầu và được UBND TP. Người đứng đầu UBND 4 TP này yêu cầu gọi là chủ toạ hoặc thị trưởng và có ngạch trật tương đương với Phó Chủ tịch UBND TP. HCM: Mô hình chính quyền tỉnh thành sẽ tạo ra những bước đột phá lớn cho sự phát triển của TP.
Ví dụ, khi cấp giấy cho người dân, bây chừ là sở phải có tờ trình UBND TP. Chính quyền bốn thành thị được lập mới có HĐND, UBND, hoạt động theo cơ chế phân cấp. Hiện các công trình hạ tầng liên lạc, hạ tầng tầng lớp của TP rất thiếu so với nhu cầu của người dân, an ninh trật tự phức tạp, bộ máy cồng kềnh kém hiệu quả… thành ra, TP rất cần chuyền đổi sang mô hình quản lý chính quyền đô thị để phát huy hiệu quả đầu tư và chăm lo cho các vấn đề an sinh của người dân được tốt hơn.
HCM nên để TP. Đây là việc ở nước ta chưa từng có tiền lệ. Tuy nhiên, không phải là không có những khó khăn trên con đường tìm ra “chiếc áo mới” cho chính quyền thành thị TP. Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế hiện nay, chỉ riêng tiền để xóa bỏ những vấn đề nội tại, thành phố đã không đủ, huống chi tiền để “mua” một mô hình vừa rồi "vận hành" nó càng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
HCM. Các TP s ẽ ph ải c ạnh tranh h ơ n đ ể ph ục v ụ dân t ốt h ơ n, chính quy ền s ẽ thi đua v ới nhau đ ể nâng phúc l ợi lên”, ông phân tách. Người đứng đầu Ủy ban hành chính quận gọi là Chủ tịch quận hoặc Quận trưởng.
Kinh nghiệm lịch sử cho thấy, để thay “chiếc áo quá chật” cần phải tìm ra “chiếc áo phù hợp” hơn là "mặc vội vàng một chiếc áo mới" rồi chỉnh sửa, thêm bớt cho vừa vặn. Theo TS Lịch, khi đề án được khai triển sẽ tạo ra nhiều đột phá. “Ví d ụ 13 qu ận n ội thành thì phúc l ợi chung c ủa xã h ội thì chung cho 13 qu ận n ội thành ch ứ không ph ải là ở n ơ i nào h ọc n ơ i đó, ch ỗ nào thu ận ti ện thì mình cho con cái theo h ọc.
Đề án thử nghiệm chính quyền đô thị TP. HCM làm trước, sau đó từ kinh nghiệm của TP. HCM. HCM đang làm, Hà Nội đã nói từ 10 năm trước nhưng đến nay vẫn chưa thực hành là bởi Hiến pháp chưa cho phép mô hình TP trong TP.
HCM đang lấy ý kiến rộng rãi và nếu được khai triển sẽ có một sự thay đổi rất lớn về mô hình thành phố. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng khi các bên dự, từ góc nhìn ở tầng mức Trung ương, đến các cơ sở thực hiện vai trò thể nghiệm, chưa được xây dựng một nền móng đồng bộ về nhận thức.
HCM sẽ có những quy định chung và thậm chí từ đó đổi thay cả Hiến pháp, rồi Hà Nội sẽ làm. HCM)- về tổng quan, mô hình chính quyền thành phố (CQĐT) mà TP.
Sẽ tránh được tình trạng một lãnh đạo được từ trên “ấn” xuống mà không hiểu và chẳng thể giải quyết được những vấn đề của cộng đồng tại chỗ.
Bài học về xây dựng “cơ sở hạ tầng” song hành “kiến trúc thượng tầng” có thể sẽ được kiểm chứng qua việc hình thành một mô hình chính quyền thị thành hợp lý và hoàn chỉnh: chẳng những về phần cứng qua cầu đường trường trạm hay thiết chế thực hiện, mà cả ở phần mềm trong nghĩ suy, lẫn tư duy.
TS. HCM khẳng định, chuyển đổi mô hình tổ chức bộ máy chính quyền bây chừ là phát xuất từ nhu cầu của người dân. Bởi vậy, chỉ có những người đang sống và làm việc tại địa phương, hiểu rõ các vấn đề của cộng đồng thì mới giải quyết hiệu quả những đề nghị của cộng đồng. HCM trên địa bàn ba huyện: Củ Chi, Bình Chánh và Cần Giờ theo cơ chế ủy nhiệm chứ không phải cấp chính quyền.
HCM. Dân bị thiệt hại cũng không biết khiếu kiện ai. Tổ chức chính quyền hai cấp mang lại bản chất chứ không ba cấp mà thiếu bản chất như hiện nay.
Đó là phải có quyền tự chủ, tự chịu bổn phận, phải được quyền quyết cái gì chứ không họp nhau rồi đi xin, đề nghị. Mô hình chính quy ền đô th ị s ẽ nâng tính ch ủ đ ộng, t ự ch ịu trách nhi ệm c ủa c ơ quan chính quy ền.
/. Tấn sĩ Võ Trí Hảo - Khoa Luật, ĐH Kinh tế TP. Để thuận tiện trong công tác quản lý hành chính nhà nước, tại mỗi quận nội ô sẽ tổ chức một cơ quan đại diện hành chính dưới hình thức Ủy ban hành chính. Trên thế giới có nhiều mô hình chính quyền đô thị nhưng có thể thấy có hai cách tổ chức. Sự thành công không nằm ở việc có được một “mẫu” chính quyền thị thành hoàn hảo mà ở cách vận hành bộ máy.
ÔNG TR ẦN CHÍ DŨNG, GIÁM Đ ỐC S Ở QUY HO ẠCH - KI ẾN TRÚC TP. HCM được tổ chức hai cấp (theo quy định hiện hành ba cấp) gồm: cấp TP trực thuộc trung ương và cấp cơ sở.
Theo dự thảo đề án, chính quyền đô thị TP. Tất nhiên, người đứng đầu đó phải được giám sát bởi chính người dân, cũng phê chuẩn lá phiếu dành cho một hội đồng của thành phố, để tránh việc chuyên quyền, tham nhũng, bè phái… Sau nhiệm kỳ, người dân lại xem xét có nên bầu cho người đó nữa không, một chính quyền thị thành phải được vận hành trên nền móng như vậy.
HCM trực thuộc T. HCM sẽ có 4 đô thị (vệ tinh) được thành lập mới, gồm: TP.
