Giáo dục cập nhật Singapore: “Dạy ít để học được nhiều”

Trong bài phát biểu nhân Quốc khánh 2004, Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long đã nói: “Chúng ta phải dạy ít đi để sinh viên có thể học được nhiều hơn”. Câu nói có phần "vô lý" này giờ đây đã trở thành một chính sách quan yếu của hệ thống giáo dục Singapore. Tầm nhìn Vậy ý tưởng “dạy ít, học nhiều” ra đời trong cảnh ngộ nào? Một cột mốc quan trọng trong những cách tân giáo dục gần đây ở Singapore là tầm nhìn chiến lược “Nhà trường tư duy, quốc gia học tập” (Thinking Schools, Learning Nation) với vai trò định hướng đổi mới cho giáo dục từ năm 1997. “Nhà trường tư duy” là mô hình dài - nơi tư duy sáng tạo, niềm đam mê học tập suốt đời và ý thức phụng sự giang san của học trò được kích thích ngay từ tuổi nhỏ. Còn theo mô hình “quốc gia học tập”, học tập được coi là văn hóa quốc gia, trong đó mọi xã hội từng lớp đều dồi dào tính sáng tạo và đổi mới. Dưới tầm nhìn của Chiến lược giáo dục, nhiều sáng kiến đa dạng đã được thực hành trên từng khía cạnh của hệ thống giáo dục quốc gia. Năm 1997, chương trình “Giáo dục nhà nước” bắt đầu được thực hiện với mục đích thắt chặt ý thức dân tộc và củng cố niềm tin vào ngày mai của người dân Singapore. Theo chiến lược “Dạy ít, học nhiều”, giáo dục Singapore tập hợp nâng cao chất lượng học tập của sinh viên bằng cách tạo thêm nhiều “khoảng trống” trong chương trình học để đay nghiến có thể thực hành những kế hoạch giảng dạy riêng, cùng sinh viên định hình một môi trường GD riêng và bồi dưỡng nghiệp vụ. Với mô hình “Dạy ít, học nhiều”, kiểu học vẹt, học vì thành tích và phong cách giảng dạy “dành cho toàn bộ mọi người” sẽ bị loại bỏ. Thay vào đó, sinh viên sẽ chủ động hơn trong học tập, khám phá kiến thức phê duyệt các thể nghiệm, trải nghiệm thực tại, học các kỹ năng sống và xây dựng tư cách nhờ chiến lược đào tạo hiệu quả và sáng tạo. Ngoài ra, sinh viên cũng có thêm nhiều nhịp học tập và rèn luyện toàn diện để phát triển tư duy, nhân cách và những tố chất để thành công trong tương lai. Để hỗ trợ việc đổi mới giáo dục, Bộ Giáo dục Singapore cam kết thực hành những đổi thay về cấu trúc chương trình học và cung cấp những nguồn lực cần thiết. Bộ sẽ tăng cường tính linh hoạt, chủ động của các trường bằng cách rút gọn chương trình giảng dạy tới 10-20% để tạo “thời kì trống”. Bộ Giáo dục cũng giảm 2 giờ làm mỗi tuần cho mỗi thầy giáo để họ có thêm thời kì lên kế hoạch giảng dạy và đàm luận kinh nghiệm chuyên môn. Về tài chính, Bộ Giáo dục tương trợ các trường trang bị các lớp học đặc biệt hiệp với cả hoạt động tập thể, hoạt động nhóm, “phố sinh thái” để học về khoa học tự nhiên, hoặc một rạp hát để học nghệ thuật trình diễn. Kết quả của quá trình cải cách giáo dục kéo dài nhiều thập kỷ qua là, thay vì đưa rất nhiều người đi du học ở thời kỳ đầu phát triển, giờ đây chính là lúc Singapore xuất khẩu giáo dục như một hoạt động kinh tế thực thụ. Còn khối ngoài công lập được tạo điều kiện phát triển, nhất là khuyến khích việc liên thông, kết liên với nước ngoài, mời gọi các trường đại học tên tuổi quốc tế đặt chi nhánh. Chính những điều này lôi cuốn người học và cũng chính đối tác liên kết sẽ buộc cơ sở giáo dục trong nước nâng cao chất lượng cũng như cơ sở vật chất. Để khuyến khích sinh viên các nước đến du học, bộ phận thúc đẩy du học (thuộc Tổng cục Du lịch Singapore) có nhiều chương trình nhằm truyền bá cho việc vấn du học sinh đến đảo quốc này. Chính phủ Singapore mời rất nhiều đoàn nhà báo về giáo dục, các công ty du học các nước đến tìm hiểu. Một trong những điển hình của chính sách cuộn sinh viên là các khu ký túc xá dành cho sinh viên ngoại quốc gần như các khu Resort gồm hồ bơi, siêu thị, điểm truy cập Internet, phòng nghỉ 2 giường có máy lạnh, tủ lạnh, nước nóng lạnh.... Các khu ký túc xá này có tiêu chuẩn cao vì đây là tổ hợp kiến trúc do tư nhân đầu tư kinh dinh. Thực tại đào tạo Ở Singapore, quá trình cải cách giáo dục đã thực hành hơn 20 năm qua. Đối với Singapore, ở mỗi tuổi đều có một chiến lược phát triển giáo dục một mực, nhưng thời đoạn nào thì cũng bám lấy tiêu chí nhu cầu của tầng lớp đối với đào tạo. Tầng lớp đang cần người làm mướn việc gì thì dài đào tạo ngành nghề đó. Một ngành học mới của một trường luôn căn cứ từ nhu cầu thực tại của xã hội, bởi vậy sinh viên tốt nghiệp rất dễ dàng tìm được việc làm. Mỗi trường đại học của Singapore, dù trường công hay trường tư, luôn có một trung tâm tư vấn việc làm và viện trợ sinh viên tập sự tại các công ty. Bản thân các trường đại học có sự gắn bó chặt chẽ với các doanh nghiệp, công ty hệ trọng đến ngành nghề đào tạo. Bên cạnh đó các trường trực tính có các hội thảo về việc làm để sinh viên tiếp cận dễ dàng hơn. Giáo dục Singapore được chia thành hai khu vực, gồm trường công và trường tư. Các trường công thuộc sự quản lý của Bộ Giáo dục và được Chính phủ hỗ trợ tài chính nên việc mở một ngành học mới hay thành lập một trường mới luôn phải qua nhiều khâu khác nhau. Các trường tư thì đơn giản hơn về mặt thủ tục vì họ tự mãn về mặt tài chính. Tuy nhiên để mở ra những ngành học mới, thành lập những trường mới, các tổ chức giáo dục tư nhân phải nghiên cứu kĩ, dò la và dự đoán được những ngành học có khả năng thu hút sinh viên dựa trên nhu cầu của xã hội, của nền kinh tế và xu hướng giáo dục trong nước, của thế giới. Tựu chung, các tiêu chí để mở ngành hay thành lập trường được quản lý chém, thậm chí là khe khắt, ngoài việc đáp ứng đúng nhu cầu của thị trường, còn phải đáp ứng đầy đủ những yêu cầu về chất lượng của nền giáo dục Singapore. Thí dụ muốn mở ngành đào tạo bác sĩ y học, cơ sở đào tạo phải có đủ số lượng giáo sư giảng dạy trong ngành Y tế, đủ cơ sở vật chất cho sinh viên nghiên cứu. Muốn mở khoa báo chí, cha phải đã làm việc hoặc đang công tác tại một tòa soạn báo chí, có kinh nghiệm nghề nghiệp trong phỏng vấn, thu thập thông báo, viết bài. Có thể nói, hiện tại giáo dục đang là một thế mạnh đích thực của Singapore. Nó không chỉ tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng mọi nhu cầu của đất nước, mà còn là nguồn thu ngoại tệ và là một sức mạnh mềm của quốc gia tuy rất nhỏ về diện tích và dân số không nhiều, nhưng đã thực thụ trở nên cường quốc về thu nhập bình quân, là điểm đến của sinh viên nhiều nước ./. Nguyễn Chiến